Energietransitie vraagt om een organisatorische transformatie (BLOG)6 juli 2017

De energietransitie in Nederland kenmerkt zich vooralsnog niet door de snelle omwenteling die we allemaal noodzakelijk achten. Oorzaken hiervoor zijn te vinden in onbekendheid met technologische mogelijkheden, het ruimtelijk inpassen van veranderingen in het landschap, het ontbreken van politieke wil of visie en ontoereikende organisatorische structuren.

De huidige organisatiestructuren steunen op grote publieke en private spelers en lijken te traag en inflexibel om op veranderingen in de energiemarkt, waar bewoners naast afnemers ook zelf producenten worden, in te spelen. Nieuwe spelers zoals energiecoörporaties zouden een uitkomst kunnen bieden in het huidige statische speelveld. Deze coörporaties illustreren de verschuiving van ‘government’ naar ‘governance’ die het neoliberale economische klimaat van de afgelopen 30 jaar kenmerkt. Taken en verantwoordelijkheden die voorheen geïnitieerd en uitgevoerd werden door publieke instanties worden doorgeschoven naar private partijen. Deze private partijen kunnen bedrijven zijn met een winstoogmerk maar ook lokale belangengroepen, stichtingen of burgers die uit eigenbelang of voor een gemeenschappelijk doel handelen.

Nieuwe samenwerkingsverbanden als aanjager van de energietransitie

Om de energietransitie te kunnen versnellen moeten er nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan tussen de ‘oude’ publieke én private partijen en de nieuwe spelers. Alliander DGO heeft om dit proces te versoepelen een tool ontwikkeld, genaamd HEAT, waarin de economische en maatschappelijke belangen van de verschillende spelers tegen elkaar afgewogen kunnen worden. Bij deze nieuwe samenwerkingsverbanden zijn een aantal zaken van belang. Nieuwe private partijen zoals bedrijven, NGO’s of gegroepeerde burgers, moeten serieus genomen worden. Dit betekent in de eerste plaats dat hen ook beslissingsbevoegdheid wordt toegekend. Dit zal helpen om het tweede element, vertrouwen, te creëren. In een ontwikkelingsproces waarbij verschillende partijen verschillende belangen dienen is onderling vertrouwen essentieel. In de derde plaats moet altijd het algemene publieke belang voorop gezet worden, door partijen met een eigen winstkenmerk maar ook door belangengroepen die een eigen gemeenschapsdoel najagen. De overheid, door het electoraat in die positie gezet, moet haar taak om het algemeen belang te beschermen als een kerntaak (blijven) zien. Onder deze voorwaarden is het mogelijk dat publieke zaken, waartoe ook de energievoorziening gerekend kan worden, door derde partijen geleverd worden. Deze nieuwe samenwerkingsverbanden creëren de organisatorische ruimte die nodig is om de energietransitie in rap tempo mogelijk te maken.

Els Leclercq is als stedenbouwkundige voor StudioAitken o.a. werkzaam op het gebied van duurzame gebiedsontwikkeling en is nauw betrokken geweest bij enkele projecten van Alliander DGO. Daarnaast promoveert zij aan de TUDelft op het onderwerp “Privatisering van de productie van de publieke ruimte”, waarin oa. de bestuurlijke organisatie in stedelijke ontwikkelingsprocessen wordt onderzocht. Bovenstaande tekst is in grote lijnen hierop gestoeld.

els@studioaitken.co.uk (www.studioaitken.wordpress.com / https://designaspolitics.nl/about/)

Meer weten? Neem contact op met Jeroen

Jeroen Wijnen

Vul hieronder uw gegevens in en Jeroen neemt zo snel mogelijk contact met u op.